Erzurum Valiliğinin yeni logosu dün görücüye çıktı. (Bu yazı ilk olarak 24 Mayıs 2019 tarihinde yayımlanmıştır.) Aslında daha önce de valilikte yapılan bir toplantıda tanıtılıp fikir alışverişinde bulunulmuştu. Şehir ve Kültür Araştırmaları Derneği olarak da davet edilmiştik. Toplantıya ben gidecektim ancak acil gelişen bir başka işim dolayısıyla gidememiştim. Dün ise Palandöken’de Valilik tarafından tertip edilen bir iftar yemeğinde gazetecilere ve il müdürlerine tanıtıldı.
Logonun kendisiyle ilgili değerlendirmelere geçmeden önce tasarımcısıyla ilgili birkaç şey söylemekte fayda var.
Logoyu Orhan Ardahanlı tasarladı. Peki, kimdir bu Orhan Ardahanlı?
Orhan Ardahanlı; 2008’de Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik Bölümünden mezun olduktan sonra yüksek lisansını yapmış. Uzun yıllar özel sektörde çalışmış, aynı zamanda Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesinde de dersler vermiştir.
Sektörel ve akademik kariyerinin yanı sıra ulusal ve uluslararası birçok yarışmada hem ödül almış hem de jüri olarak ödül vermiş bir sanatçı.
2011 Dünya Üniversiteler Kış Oyunları Erzurum, 2011 Avrupa Gençlik Olimpik Oyunları Trabzon, 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Eskişehir gibi hepimizin çokça duyduğu organizasyonların kreatif yönetmenliğini yapmıştır. Tüm bunların yanı sıra gündeme dair sosyal içerikli afiş çalışmaları ile kişisel sergiler açmış ve birçok karma sergide de yer almıştır. Ve daha sayamadığım birçok güzel işe imza atmıştır. Dostumuz, ağabeyimiz Ardahanlı şu an ise Atatürk Üniversitesi Rektörlüğünde Kurumsal İletişim Direktörlüğünde Öğretim Görevlisi olarak görev yapmaktadır.
Şehir ve Kültür Araştırmaları Derneği üyesi de olan Orhan Ardahanlı, derneğimizin şu anki logosunu da tasarlayan kişi. ŞEHİRDER için tasarlamış olduğu logo tüm Türkiye’de ilgililer tarafından övgüyle karşılandı. Sanıyorum ŞEHİRDER’e duyulan sempatinin bir kısmında bu logonun da payı var.
Bunları neden anlattım?
Buradan bir yere varacağım. Logoya hiç bakmasak dahi logo tasarımı için tercih edilen isme bakınca bile umutlanıyoruz. Kamunun yapmış olduğu bir işte liyakat esasına göre bir tercih yapılmış olması bizi heyecanlandırıyor. Evet, bunun zaten böyle olması gerekmiyor mu? Olması gereken şeyi böyle abartmaya gerek var mı? Gönül isterdi ki bunun böyle olmasına şaşırmayalım, sıradan bir olay olarak karşılayalım ama maalesef yaşadığımız gerçek böyle değil. Bu anlamda Erzurum Valiliğine de logo ile ilgili bu tercihinden dolayı teşekkür ediyoruz.
Ben Grafik Tasarım bölümü okumuş bir tasarımcı değilim. Ama bu konuda da hiçbir şey bilmediğimi söylersem kendime haksızlık etmiş olurum. Yine de bu işi kendine meslek edinmiş bu işin okulunu bitirmiş olanlar yaptığım değerlendirmelerdeki teknik hataları anlayışla karşılar ise memnun olurum.
Logo tasarımı için birçok kaynak mevcut, konuyla ilgili çok şey yazılmış. Bunların hepsini bir araya getirip özetleyecek olursak iyi bir logonun nasıl olması gerektiğine dair şunları söyleyebiliriz.
İyi bir logo; orijinal, anlatım gücü yüksek, sade ve her mecrada sergilenebilir olmalıdır.
Peki, Erzurum Valiliğin yeni logosu bu şartları taşıyor mu?
Malumunuz logo kelimesi yabancı kökenli bir kelime. TDK’nin vermiş olduğu Türkçe karşılık ise “ayırmaç”tır. Bu bağlamda logoya yaklaşırsak logoların firma, kurum ya da markaları birbirinden ayırması gerektiği sonucuna, yani orijinal olması gerektiğine varırız. Logolardaki orijinallik çok tartışılmıştır. Birçok organizasyonun ve kamu kurumumun logosu da orijinal olmadığı hususunda eleştirilmiştir. Hatta Erzurum Valiliğinin bir önceki logosu dahi orijinallik tartışmalarıyla gündeme gelmişti. Dahası, logonun orijinal olmadığına dair eleştirilerden biri yanlış hatırlamıyorsam şu anki logonun tasarımcısı Orhan Ardahanlı tarafından yapılmıştı.
Bir logonun orijinal olup olmamasının tespiti eleştiriyi yapan kişinin literatüre hâkimiyetiyle de alâkalıdır. Şu an bildiğimiz kadarıyla logonun orijinalliği ile ilgili bir sorun yok. Orhan Ardahanlı’nın tasarım konusunda en hassas olduğu noktalardan birinin orijinallik olduğunu da düşünürsek bu konuda logoya bir eleştiri gelmeyeceğini şimdiden söyleyebiliriz.
Şunu da belirtmekte fayda var. Logoda tabii ki Çift Başlı Kartal figürünün olması, Çifte Minarelerin kullanılması logonun orijinalliğine halel getirmez.
Erzurum kadim bir şehirdir. Ancak kadim olması durağan olduğu anlamına gelmiyor. Tarihteki göçler, savaşlar Erzurum demografisinin sürekli değişim göstermesine sebep olmuş, bu da zengin bir kültürel yapı ortaya çıkarmıştır. Bu zenginlik aynı zamanda Erzurum’u kısa ve öz biçimce anlatabilmeyi güçleştirmiştir. Erzurum’la ilgili söylenecek tüm sözler, yazılacak tüm yazılar, çizilecek tüm resimler, çekilecek tüm fotoğraflar eksik kalmıştır, kalacaktır.
Hal böyleyken Erzurum için tasarlanacak bir logoda Erzurum’a ait her şeyi o logoya yükleyebilmek mümkün değildir. Şehirlerin öncelikleri de zaman içinde değişip farklılaştığı için şehre ait her şeyin anlatılması yerine zamanın öncelikleri üzerinde durulmalıdır. Logo tasarlanırken tarih, sanat, mimari, turizm ve doğa temaları önce çıkarılmış bu temalar için Çift Başlı Kartal, Çifte Minareli Medrese, Palandöken Dağları, Kar Tanesi ve Kardelen Çiçeği tercih edilmiştir.
Erzurum sadece bunlardan mı ibarettir? Tabii ki değildir. Logoda bu neden yok, şu neden eklenmemiş diyerek itiraz etmek tabii ki mümkündür. Ancak herkes kendi önceliğini söyleyeceği için bahsedilen şeyler eklense de bir başkasına göre yine eksik bir şeyler mutlaka kalacaktır. Dolayısıyla böyle bir eleştiri içerisine girmek bence çok doğru değildir. Kaldı ki şehrimizin yeni logosu için sembolleştirilen kavramlar bile bir logo için fazladır, yüktür. Buna rağmen logoya dokunan sanatçı eli kendini belli etmiştir. Bu kadar fazla kavramı en sade şekliyle ustaca logoya yerleştirmiştir.
Logonun sadeliğinin arka planında yatan teknik ayrıntılardan biri de “negatif alan” kullanımıdır. İki minarenin arasında kalan boşluk öyle ustaca tasarlanmıştır ki oradan bir kardelen figürü de ortaya çıkmıştır.
Sadeliğe katkı sunan unsurlardan biri de renk seçimidir. Çok fazla sayıda renk kullanılmaması sadeliğin asaletini ortaya çıkarmıştır. Altın rengi; zenginlik, başarı ve statüyü temsil etmektedir. Ortadaki altıgendeki mavi tercihi de logoda bir rahatlama sağlayarak aşırı ciddi, katı bir anlamlandırmanın önüne geçmiştir. Bu anlamda her iki rengin de tercihi ve kullanım oranı Valilik Kurumu için doğru ve başarılıdır.
Sadeliğe katkı sunan diğer bir özellik ise tüm bu anlamların az çizgi ile sunulmasıdır. Az çizgi kullanılması; gölge ve renk geçişi verilmemesi de logonun herhangi bir kayba uğramadan her mecrada kullanılabilmesinin önünü açmaktadır.
Logoya bakınca tabii ki daha güzel olabilirdi denilebilir. Bunun iki sebebi var. Birincisi, her şeyin daha güzeli vardır. En güzel tasarımın bile daha güzeli olabilir. Bu eşyanın tabiatında vardır. En güzel olan, O’nun Cemali’dir. Onun dışındaki her şeyin daha da güzeli vardır. İkincisi ise, biraz da Orhan Ardahanlı’yı tanıyanlar için geçerlidir. Orhan Ardahanlı gerçekten şehrimizde yetişen çok değerli bir tasarımcıdır. İsmi o kadar değerlidir ki onun ismini duyanlar ister istemez çok çok daha güzel işler beklemektedir. Beklenti çok yüksek olunca ortaya çıkan işler ilk bakışta dudak bükmeye sebep olabilir. Ancak sanat eserinin özelliklerinden biri zaman geçtikçe değerinin anlaşılmasıdır.
Sanat eserinin diğer özelliklerinden biri de özünde çok anlamlar barındırsa da ilk bakışta, sıradan bir değerlendirmeyle anlam katmanlarına nüfuz edilememesidir. Şehrimizin bu yeni logosunda da benzer bir durum vardır. Ben de ilk gördüğümde kararsız kalıp “acaba olmamış mı?” diye düşündüm. Ancak biraz daha içine girip, biraz daha anlamaya çalışınca “kesinlikle olmuş” dedim. İlk bakışta beğenmeyenlerin birçoğu anlamaya çalışarak, üzerinde düşünerek bakarsa eminim beğenecek ve bu beğenisi zaman geçtikçe daha da artacaktır.
Yazıyı hitama erdirirken bu logoyu şehrimize kazandıran Orhan Ardahanlı’ya ve ona bu imkânı veren Erzurum Valisi Okay Memiş şahsında Erzurum Valiliğine bir kez daha teşekkür ediyoruz.
Bir rica:
Orhan Ardahanlı’yı daha iyi tanımak için yaptığı diğer işlere bakmakta fayda var. Aşağıda bağlantısını verdiğim sayfalarda gezinerek şehrimiz bu değerli tasarımcısını tanıyalım.
